Όλοι το έχουμε κάνει ή το έχουμε δει να συμβαίνει. Κάποιος αλλάζει συνεχώς λωρίδα, προσπαθώντας να βρει εκείνη που κινείται λίγο πιο γρήγορα, με την ελπίδα ότι θα φτάσει νωρίτερα στον προορισμό του. Όμως, σύμφωνα με τα μαθηματικά, αυτή η τακτική όχι μόνο σπάνια αποδίδει, αλλά μπορεί να επιδεινώσει την κυκλοφορία για όλους.
Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε η μαθηματικός Randa Herzallah από το Πανεπιστήμιο του Warwick στην Αγγλία, η οποία ανέλυσε τη συμπεριφορά της κυκλοφορίας και εξήγησε γιατί οι συνεχείς αλλαγές λωρίδας δημιουργούν περισσότερα προβλήματα απ’ όσα λύνουν. Οι περισσότεροι οδηγοί πιστεύουν ότι το μποτιλιάρισμα δημιουργείται αποκλειστικά από κάποιο ατύχημα, έργα στο οδόστρωμα ή το κλείσιμο μιας λωρίδας. Στην πραγματικότητα, όμως, πολλές φορές εμφανίζεται χωρίς να υπάρχει κάποιο εμφανές εμπόδιο. Αρκούν μικρές διαφορές στην ταχύτητα, ένα απότομο φρενάρισμα ή μια καθυστερημένη αντίδραση για να δημιουργηθεί ένα «κύμα» επιβράδυνσης που μεταφέρεται προς τα πίσω και καταλήγει σε ουρές χιλιομέτρων. Οι συχνές αλλαγές λωρίδας εντείνουν ακόμη περισσότερο αυτό το φαινόμενο. Κάθε φορά που ένα αυτοκίνητο μπαίνει μπροστά από κάποιο άλλο, ο οδηγός που ακολουθεί αναγκάζεται να φρενάρει ή να προσαρμόσει την ταχύτητά του. Αν αυτό συμβεί πολλές φορές μέσα σε πυκνή κυκλοφορία, οι μικρές αυτές αντιδράσεις πολλαπλασιάζονται και οδηγούν στη δημιουργία μποτιλιαρίσματος.
Η μαθηματικός προτείνει τρεις απλές συμβουλές που μπορούν να κάνουν την κυκλοφορία πιο ομαλή και, τελικά, να μειώσουν τον χρόνο μετακίνησης: διατηρούμε επαρκή απόσταση από το προπορευόμενο όχημα, επιταχύνουμε και φρενάρουμε ομαλά, αποφεύγοντας τις απότομες κινήσεις, και το αυτονόητο – δεν αλλάζουμε συνεχώς λωρίδα προσπαθώντας να κερδίσουμε λίγα μέτρα (που δεν τα κερδίζουμε κιόλας στο φινάλε, χώρια την επικινδυνότητα και την παρανομία στις «σφήνες»). Όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, οι έρευνες δείχνουν ότι η υπομονή είναι συχνά η πιο γρήγορη λύση. Η συνεχής αναζήτηση της «γρήγορης λωρίδας» συνήθως δεν εξοικονομεί χρόνο και, όταν υιοθετείται από πολλούς οδηγούς, μπορεί να κάνει την κίνηση ακόμη πιο αργή.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα μπούμε στον πειρασμό να αλλάξουμε λωρίδα για τρίτη ή τέταρτη φορά μέσα σε λίγα λεπτά, ίσως αξίζει να το ξανασκεφτούμε. Τα μαθηματικά λένε ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, ο πραγματικός κερδισμένος είναι εκείνος που παραμένει στη λωρίδα του και οδηγεί με σταθερό ρυθμό.
