Σίγουρα έχει τύχει να πατήσουμε φρένο και να ακούσουμε αυτό το ενοχλητικό, διαπεραστικό σφύριγμα. Ένας ήχος, θόρυβος καλύτερα, που αυτόματα μας βάζει σε σκέψεις. Μήπως τελείωσαν τα τακάκια; Υπάρχει κάποια βλάβη ή απλώς το αυτοκίνητο «γκρινιάζει» χωρίς σοβαρό λόγο; Η αλήθεια είναι ότι το σφύριγμα στα φρένα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι έχει χαλάσει, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεί προειδοποίηση που δεν πρέπει να αγνοήσουμε.
Για να καταλάβουμε τι συμβαίνει, πρέπει πρώτα να δούμε πώς λειτουργούν τα δισκόφρενα. Όταν πατάμε το πεντάλ, τα τακάκια πιέζουν πάνω στον περιστρεφόμενο δίσκο και μέσω της τριβής μειώνεται η ταχύτητα του αυτοκινήτου. Η ίδια αυτή τριβή, όμως, μπορεί να προκαλέσει μικρές δονήσεις σε συγκεκριμένες συχνότητες, τις οποίες αντιλαμβανόμαστε ως σφύριγμα ή τσίριγμα. Ένας από τους πιο συνηθισμένους και αθώους λόγους είναι η υγρασία. Μετά από βροχή, πλύσιμο ή ακόμα και κατά τη διάρκεια της νύχτας, μπορεί να δημιουργηθεί ένα πολύ λεπτό στρώμα επιφανειακής σκουριάς στους δίσκους. Τα πρώτα πατήματα του φρένου απομακρύνουν αυτό το στρώμα και μαζί με αυτό συνήθως εξαφανίζεται και ο θόρυβος. Αν το σφύριγμα εμφανιστεί για λίγο και μετά από μερικά φρεναρίσματα σταματήσει, δεν υπάρχει συνήθως λόγος πανικού.
Ρόλο παίζει και το ίδιο το υλικό των τακακιών. Ορισμένες σκληρότερες συνθέσεις είναι πιο επιρρεπείς στους θορύβους, ειδικά όταν τα φρένα είναι κρύα ή όταν φρενάρουμε ελαφρά (οι κάτοχοι βελτιωμένων αυτοκινήτων πλήρως εξοικειωμένοι). Σε μια περίπτωση, ωστόσο, το σφύριγμα είναι στην πραγματικότητα σκόπιμο: αρκετά τακάκια διαθέτουν ένα μικρό μεταλλικό εξάρτημα, τον λεγόμενο δείκτη φθοράς. Όταν το υλικό τριβής έχει μειωθεί σημαντικά, το μεταλλικό έλασμα ακουμπά στον δίσκο και δημιουργεί ένα έντονο, χαρακτηριστικό σφύριγμα για να μας προειδοποιήσει. Δεν είναι όμως μόνο τα τακάκια υπεύθυνα. Σωματίδια σκόνης, μικρές πέτρες ή άλλα υπολείμματα μπορεί να παγιδευτούν ανάμεσα στο τακάκι και τον δίσκο και να δημιουργήσουν θόρυβο. Επίσης, καινούργια τακάκια και δίσκοι μπορεί να χρειάζονται κάποιο χρόνο για να στρώσουν, δηλαδή για να δημιουργηθεί η σωστή επιφάνεια επαφής. Ένας ελαφρύς θόρυβος τις πρώτες ημέρες μετά από μια αλλαγή φρένων μπορεί επομένως να είναι φυσιολογικός.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε θόρυβος μετά από αλλαγή φρένων είναι αναμενόμενος. Λανθασμένη τοποθέτηση, ανεπαρκής λίπανση στα σημεία όπου προβλέπεται, γυάλισμα των επιφανειών λόγω υπερθέρμανσης ή δαγκάνα που δεν απελευθερώνεται σωστά μπορούν επίσης να προκαλέσουν σφύριγμα. Στην τελευταία περίπτωση, το τακάκι μπορεί να παραμένει σε επαφή με τον δίσκο, προκαλώντας περισσότερη τριβή και θερμότητα. Το σημαντικότερο, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν ακούμε θόρυβο, αλλά τι άλλο κάνει το αυτοκίνητο ταυτόχρονα. Αν το σφύριγμα εμφανίζεται για λίγο μετά από βροχή και εξαφανίζεται, πιθανότατα δεν υπάρχει κάτι ανησυχητικό. Αν όμως επιμένει ή γίνεται ολοένα πιο έντονο και συνοδεύεται από μεγαλύτερη απόσταση φρεναρίσματος, μαλακό ή ασυνήθιστα σκληρό πεντάλ, κραδασμούς στο τιμόνι ή στο πεντάλ, μυρωδιά καμένου, τράβηγμα του αυτοκινήτου προς μία πλευρά ή προειδοποιητική λυχνία, τότε χρειάζεται έλεγχος. Ιδιαίτερη προσοχή θέλει ο μεταλλικός ήχος τριψίματος. Αν έχει φθαρεί πλήρως το υλικό των τακακιών, μπορεί να έρχεται σε επαφή το μέταλλο με τον δίσκο. Τότε μια απλή αλλαγή τακακιών μπορεί να μετατραπεί σε αρκετά ακριβότερη επισκευή, καθώς ενδέχεται να έχουν υποστεί ζημιά και οι δίσκοι.
Άρα, μπορούμε να συνεχίσουμε να οδηγούμε με φρένα που σφυρίζουν; Μερικές φορές ναι, αλλά όχι στα τυφλά. Ένα περιστασιακό σφύριγμα μετά από υγρασία ή κατά το στρώσιμο καινούργιων φρένων μπορεί να είναι απολύτως φυσιολογικό. Αν όμως ο ήχος επιμένει, δυναμώνει ή συνοδεύεται από οποιαδήποτε αλλαγή στη συμπεριφορά του συστήματος πέδησης, δεν αξίζει να το αφήσουμε στην τύχη. Γιατί τα φρένα μπορεί να μας μιλούν με έναν απλό ήχο. Το θέμα είναι να ξέρουμε πότε απλώς «γκρινιάζουν» και πότε μας προειδοποιούν.
