Μέχρι πριν μερικά χρόνια, δεν υπήρχε καν μάχη μεταξύ αυτόματου και χειροκίνητου κιβωτίου. Το 80% (μην πούμε το 90%, να αφήσουμε λίγο «λάσκα») των αυτοκινήτων που πωλούνταν, έφεραν μηχανική μετάδοση. Ακόμα και μετά την έλευση του DSG το 2002, με το VW Golf R32 MK1, τα αυτόματα χάζευαν με το κιάλι το πεντάλ του συμπλέκτη. Εκεί, γύρω στο 2010, άρχισε να ανεβαίνει η απήχησή του, για να έρθει λίγο μετά τα μέσα των 10’s και προς το τέλος τους, το «μπαμ». Ρύποι, νομοθεσίες, WLTP και λοιπά γραφειοκρατικά, ανάγκασαν τους κατασκευαστές να ψάχνουν τρόπους μείωσης στα νούμερα CO2 και κατανάλωσης. Η λύση; Πέρα από τον εξηλεκτρισμό, η αύξηση των σχέσεων στα κιβώτια, μαζί με μια εκτίναξη στα ηλεκτρονικά.
Τα λογισμικά των αυτόματων ανέλαβαν τον έλεγχο στο ανακάτεμα των γραναζιών, καθιστώντας -όχι εν μια νυκτί, αλλά πολύ πιο γρήγορα από όσο περιμέναμε- τα χειροκίνητα κάπως «πασέ». Αυτό που αναρωτιούνται πολλοί, όμως, είναι ποιος τύπος μετάδοσης είναι πιο αξιόπιστος. Διότι το χειροκίνητο είναι κάτι που γνωρίζουν πρακτικά άπαντες. Θα χρειαστείς συμπλέκτη, δίσκο, βολάν και τα σχετικά παραφερνάλια, υπό κανονικές συνθήκες. Διαφορετικά, μπορεί να πας και για αλλαγή αν «κουρέψεις» κάποιο γρανάζι σε λάθος αλλαγή. Με το αυτόματο, ωστόσο, όπου τα πάντα γίνονται μόνα τους, τί γίνεται; Οι απόψεις διίστανται, αλλά οι απαντήσεις συντείνουν -πάνω κάτω- στο ίδιο συμπέρασμα.
Ιστορίες τρόμου για αυτόματα υπάρχουν πολλές. Από ηλεκτρονικά σκαλώματα που αποτρέπουν τις αλλαγές, μέχρι ολοκληρωτικό μπλοκάρισμα και ακινητοποίηση του αυτοκινήτου. Σπάνια φαινόμενα, αλλά έχουν παρατηρηθεί. Σε γενικές γραμμές πάντως, η νο1 βλάβη στα αυτόματα (όπως συνολικά στα καινούργια αυτοκίνητα) είναι τα ηλεκτρονικά. Πιο πιθανό να χρειαστεί αλλαγή ο εγκέφαλος του κιβωτίου, στη χειρότερη περίπτωση, παρά ένας άξονας ή κάποιο πακέτο γραναζιών. Φυσικά παίζει ρόλο η εκάστοτε τεχνοτροπία (μετατροπέας ροπής, διπλοί συμπλέκτες, ξηρός ή υγρός τύπος), μα κυρίως ο αριθμός των σχέσεων. Καθαρά αριθμητικά να το δούμε, ένα κιβώτιο με 8, 9 ή 10 ταχύτητες υποβάλλεται σε μεγαλύτερη φθορά από ένα 6άρι, ακριβώς επειδή πρέπει να ανεβοκατεβάζει συνέχεια. Έτσι μειώνεται η κατανάλωση και τα CO2 βέβαια, αλλά έτσι αυξάνεται και η καταπόνηση. Αυτά μεταξύ των αυτόματων. Η σύγκριση με το χειροκίνητο τώρα, τί νικητή βγάζει – αν βγάζει;
Στη μηχανική μετάδοση είναι πιο απλά τα πράγματα. Τα πάντα εξαρτώνται τον οδηγό. Όσο πιο καλός και «βελούδινος» είναι, τόσο επιμηκύνει τη διάρκεια ζωής των εξαρτημάτων. Αν ανεβάζει με τις στροφές ψηλά, ρίχνει «καρφωτές», κατεβάζει όπως να ‘ναι και, πάνω από όλα, αν κάνει όλα τα ανωτέρω χωρίς να πατάει τέρμα το πεντάλ του συμπλέκτη, ουσιαστικά «πριονίζει» την ευζωία και μακροζωία του κιβωτίου. Με δυο λόγια: το αυτόματο κιβώτιο είναι πιο πιθανό να χαλάσει, το χειροκίνητο να ΤΟ χαλάσεις. Το χειροκίνητο θέλει συχνότερα αλλαγή συμπλέκτη και είναι πιο εύκολο στις εργασίες του συνεργείου. Το αυτόματο θα αργήσει να ανέβει στο αναβατώριο, αλλά όταν ανέβει θα είναι εξίσου ανεβασμένος και ο λογαριασμός. Στις πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα μπορεί να χρειαστεί ανακατασκευή, ενώ στο χειροκίνητο απλά αλλάζεις σταδιακά τα εξαρτήματα και συνεχίζεις. Στην πόλη το αυτόματο διατηρεί τεράστιο πλεονέκτημα, αφού δεν «λιώνει» τον συμπλέκτη στο πατινάρισμα όπως κάνουν πολλοί οδηγοί. Όλα σχετικά -και εξαρτώμενα από πολλές μεταβλητές- είναι.
