Τo αυτόματo κιβώτιo κάνει την οδήγηση πολύ πιο εύκολη, αφού απαλλάσσει τον οδηγό από τη χρήση του συμπλέκτη και το συνεχές ανακάτεμα του λεβιέ. Επιλέγεις «D», ξεκινάς και δεν ξανασχολείσαι με τη μετάδοση, μέχρι να χρειαστεί να παρκάρεις. Ωστόσο, στον επιλογέα υπάρχει και η θέση N (Neutral), δηλαδή η γνωστή μας «νεκρά», η οποία συχνά προκαλεί απορίες. Πότε χρειάζεται να τη χρησιμοποιούμε και πότε είναι προτιμότερο να την αφήνουμε στην ησυχία της;
Στην πραγματικότητα, η νεκρά έχει συγκεκριμένο ρόλο και δεν προορίζεται για καθημερινή χρήση σε κάθε φανάρι ή κάθε φορά που το αυτοκίνητο κινείται σε κατηφόρα (που ούτως ή άλλως, είναι λάθος). Με την επιλογή της, το κιβώτιο αποσυνδέει τη μετάδοση της ροπής από τον κινητήρα προς τους κινητήριους τροχούς. Κοινώς, αφήνει το όχημα να τσουλήσει – κάτι άκρως απαραίτητο, όταν πρέπει να κινηθεί με βλάβη. Για παράδειγμα, αν ο κινητήρας δεν παίρνει μπροστά και το όχημα πρέπει να μεταφερθεί μέσα σε ένα συνεργείο ή να απομακρυνθεί από ένα δύσκολο σημείο, η επιλογή N επιτρέπει στους τροχούς να περιστρέφονται χωρίς να μεταδίδεται η κίνηση από το κιβώτιο. Αντίστοιχα, μπορεί να χρειαστεί όταν ένα αυτοκίνητο πρέπει να απομακρυνθεί από μια τάφρο (βλέπε off road) ή από κάποιο σημείο όπου έχει ακινητοποιηθεί. Βέβαια, εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή: η δυνατότητα να επιλέξουμε νεκρά δεν σημαίνει ότι μπορούμε να ρυμουλκήσουμε το αυτοκίνητο χωρίς περιορισμούς.
Σε πολλά συμβατικά αυτόματα , η αντλία λαδιού λειτουργεί από τον κινητήρα. Όταν αυτός είναι σβηστός, δεν κυκλοφορεί επαρκώς το λιπαντικό για την προστασία των εσωτερικών εξαρτημάτων. Γι’ αυτό η ρυμούλκηση με τους κινητήριους τροχούς στο έδαφος μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ζημιά, εάν γίνει για μεγάλη απόσταση ή με ακατάλληλο τρόπο. Πάντα ακολουθούμε τις οδηγίες του κατασκευαστή. Μία ακόμη περίπτωση, αρκετά σπάνια αλλά σημαντική, είναι αν κολλήσει το γκάζι και ο κινητήρας συνεχίζει να ανεβάζει στροφές χωρίς να το επιθυμεί ο οδηγός. Η επιλογή N διακόπτει τη μετάδοση της ισχύος στους τροχούς, επιτρέποντας στον οδηγό να φρενάρει και να ακινητοποιήσει το αυτοκίνητο με μεγαλύτερο έλεγχο.
Γιατί δεν χρειάζεται στο φανάρι και την κατηφόρα
Αρκετοί οδηγοί συνηθίζουν να επιλέγουν N κάθε φορά που σταματούν σε φανάρι, θεωρώντας ότι έτσι ξεκουράζουν το κιβώτιο ή εξοικονομούν καύσιμο. Στην πράξη, όμως, δεν υπάρχει ουσιαστικό όφελος. Τα σύγχρονα αυτόματα κιβώτια είναι σχεδιασμένα να παραμένουν στη θέση D όταν το αυτοκίνητο είναι σταματημένο, με τον οδηγό να κρατά πατημένο το φρένο. Η συνεχής εναλλαγή μεταξύ D και N δεν προσφέρει αξιόλογη εξοικονόμηση καυσίμου, ενώ προσθέτει περιττές αλλαγές στη λειτουργία της μετάδοσης, άρα και περιττή επιβάρυνση στα εξαρτήματα. Επομένως, σε ένα συνηθισμένο φανάρι ή σε μια σύντομη στάση στην κίνηση, αρκεί να κρατάμε πατημένο το φρένο και να αφήνουμε τον επιλογέα στο D.
Μία ακόμη λανθασμένη συνήθεια είναι η επιλογή N σε κατηφόρα, με τη λογική ότι το αυτοκίνητο θα κυλά χωρίς να καταναλώνει καύσιμο. Στα σύγχρονα αυτοκίνητα με ηλεκτρονικό ψεκασμό, όμως, όταν αφήνουμε το γκάζι και το όχημα επιβραδύνει με επιλεγμένη σχέση, η παροχή καυσίμου μπορεί να διακοπεί πλήρως υπό τις κατάλληλες συνθήκες. Αντίθετα, στη νεκρά ο κινητήρας χρειάζεται καύσιμο για να διατηρεί το ρελαντί. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι με τη νεκρά χάνουμε το φρενάρισμα του κινητήρα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βασιζόμαστε περισσότερο στα φρένα, τα οποία μπορεί να υπερθερμανθούν σε μια μεγάλη και παρατεταμένη κατηφόρα. Γι’ αυτό είναι προτιμότερο να διατηρούμε επιλεγμένη σχέση και να χρησιμοποιούμε, όπου χρειάζεται, τη λειτουργία χαμηλότερης σχέσης ή το χειροκίνητο πρόγραμμα του κιβωτίου.
Πάντα «P» στο παρκάρισμα
Εδώ τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται. Όπως δεν αφήνουμε ένα χειροκίνητο με τη νεκρά και χειρόφρενο στο παρκάρισμα, έτσι και εδώ. Το «P» ουσιαστικά ασφαλίζει το όχημα σαν να αφήνει ταχύτητα «μέσα», ενεργοποιώντας ένας μηχανισμός ασφάλισης στο κιβώτιο, ο οποίος μπλοκάρει τον άξονα εξόδου και εμποδίζει την περιστροφή των κινητήριων τροχών. Πρόκειται για μια μηχανική ασφάλεια σχεδιασμένη να συγκρατεί ένα ήδη ακινητοποιημένο όχημα και όχι να δέχεται ολόκληρο το βάρος του αυτοκινήτου, ιδιαίτερα όταν αυτό βρίσκεται σε δρόμο με κλίση. Αν ο οδηγός αφήσει το αυτοκίνητο να «καθίσει» πάνω στη θέση P, είναι πιθανό να αισθανθεί ένα μικρό τράνταγμα όταν σηκώσει το πόδι από το φρένο.
Συμπερασματικά, η θέση N δεν είναι άχρηστη, απλώς δεν χρειάζεται να τη χρησιμοποιούμε χωρίς λόγο. Είναι χρήσιμη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μετακίνησης ή έκτακτης ανάγκης, αλλά όχι για να περιμένουμε στο φανάρι, να κατεβαίνουμε κατηφόρες ή να παρκάρουμε. Στην καθημερινή οδήγηση, το D είναι εκεί για να κάνει τη δουλειά του και το P για να ασφαλίζει το αυτοκίνητο όταν τελειώσει η διαδρομή.
