Τα λάδια στο αυτοκίνητο είναι από εκείνα τα αναλώσιμα που πολλοί οδηγοί θυμούνται μόνο όταν ανάψει κάποια ένδειξη στο ταμπλό. Κι όμως, πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία για τη σωστή λειτουργία και τη μακροζωία του κινητήρα. Το γνωστό «κάθε 15.000 χλμ. ή μία φορά τον χρόνο» δεν αποτελεί απαραίτητα λάθος, αλλά δεν μπορεί να εφαρμοστεί με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα αυτοκίνητα και σε όλες τις συνθήκες χρήσης.
Το λάδι δεν περιορίζεται στη λίπανση των κινούμενων μεταλλικών εξαρτημάτων. Δημιουργεί ένα προστατευτικό φιλμ ανάμεσα σε εξαρτήματα όπως τα έμβολα, ο στροφαλοφόρος και οι εκκεντροφόροι, βοηθά στην απομάκρυνση θερμότητας, συγκρατεί ρύπους από την καύση, προστατεύει από τη διάβρωση και συμβάλλει στη στεγανοποίηση μεταξύ εμβόλου και κυλίνδρου. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, η υψηλή θερμοκρασία, τα κατάλοιπα καύσης, τα μεταλλικά σωματίδια, το νερό και το καύσιμο που μπορεί να περάσει στο λάδι, μειώνουν σταδιακά την αποτελεσματικότητά του. Η διάρκεια ζωής δεν εξαρτάται μόνο από τα χιλιόμετρα. Ένα αυτοκίνητο που κάνει καθημερινά μικρές διαδρομές μέσα στην πόλη, με συχνά σταμάτα-ξεκίνα και μποτιλιάρισμα, καταπονεί περισσότερο το λάδι από ένα όχημα που κάνει τα ίδια χιλιόμετρα σε αυτοκινητόδρομο. Στις σύντομες διαδρομές ο κινητήρας μπορεί να μην προλαβαίνει να φτάσει στην κανονική θερμοκρασία λειτουργίας, με αποτέλεσμα υγρασία και ποσότητες καυσίμου που έχουν περάσει στο λιπαντικό να μην εξατμίζονται επαρκώς.
Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι ο όρος «σκληρές συνθήκες χρήσης». Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος οδηγεί σε βουνά, χωματόδρομους ή τέρμα γκάζι. Ακόμα και οι καθημερινές μετακινήσεις για δουλειά, ψώνια ή σχολείο μπορούν να θεωρηθούν επιβαρυντικές, όταν αποτελούνται από πολλές μικρές διαδρομές και έντονη κυκλοφοριακή συμφόρηση. Το ίδιο ισχύει και για την παρατεταμένη κίνηση με υψηλές θερμοκρασίες και χρήση του κλιματισμού. Οι διαφορές στις προδιαγραφές των κατασκευαστών δείχνουν ακριβώς γιατί δεν υπάρχει ένα ενιαίο νούμερο για όλα τα αυτοκίνητα. Για παράδειγμα, η Toyota αναφέρει για βενζινοκίνητα μοντέλα χωρίς τούρμπο 15.000 χλμ. ή έναν χρόνο σε κανονικές συνθήκες, ενώ στις σκληρές συνθήκες το διάστημα πέφτει στα 7.500 χλμ. ή 6 μήνες. Στους τούρμπο κινητήρες τα διαστήματα είναι μικρότερα και διαφοροποιούνται ανάλογα με το μοντέλο, ενώ στις σκληρές συνθήκες μπορεί να φτάσουν μέχρι τα 2.500 χλμ. ή 3 μήνες.
Και τι γίνεται αν ξεπεράσουμε λίγο την προβλεπόμενη ημερομηνία ή τα χιλιόμετρα; Θα χαλάσει το μοτέρ, έτσι ξαφνικά (που τραγουδάει και μια ψυχή); Εννοείται πως όχι. Οι εργοστασιακές προδιαγραφές έχουν προκύψει από δοκιμές αντοχής και δεν λειτουργούν σαν διακόπτης, που από τη μία στιγμή στην άλλη προκαλεί βλάβη. Το πρόβλημα είναι η παρατεταμένη χρήση ενός ήδη γερασμένου λιπαντικού. Η αυξημένη φθορά μπορεί να επιβαρύνει τη λειτουργία του κινητήρα, ενώ σε προχωρημένη υποβάθμιση μπορεί να δημιουργηθούν επικίνδυνες επικαθίσεις και «μάκα», οι οποίες ενδέχεται να περιορίσουν τη σωστή κυκλοφορία στο κύκλωμα. Ποιο είναι λοιπόν ένα ρεαλιστικό διάστημα; Για έναν βενζινοκινητήρα ατμοσφαιρικό που κινείται κυρίως στην πόλη, το άρθρο προτείνει ως πιο συντηρητικό πρακτικό σημείο αναφοράς περίπου 6 μήνες ή 5.000-7.500 χλμ., όποιο έρθει πρώτο. Αυτό δεν αντικαθιστά την εργοστασιακή οδηγία και δεν σημαίνει ότι κάθε αυτοκίνητο χρειάζεται υποχρεωτικά τόσο συχνή αλλαγή. Είναι μια προληπτική προσέγγιση για αυτοκίνητα που δουλεύουν κυρίως σε μικρές διαδρομές και μποτιλιάρισμα.
Αντίθετα, ένα αυτοκίνητο που πραγματοποιεί συχνά μεγάλες διαδρομές, με λιγότερη κίνηση και σταθερό ρυθμό, μπορεί να ακολουθεί το πρόγραμμα που ορίζει ο κατασκευαστής. Και αυτό είναι το σημαντικότερο: πριν αποφασίσουμε ότι τα λάδια πρέπει να αλλάζουν στα 5.000 ή στα 10.000 χλμ., κοιτάμε το βιβλίο συντήρησης. Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε τη χρονολογία. Ένα αυτοκίνητο που κάνει 3.000-4.000 χλμ. τον χρόνο δεν σημαίνει ότι μπορεί να αφήσει το ίδιο λάδι για χρόνια. Το διάστημα και τα χιλιόμετρα λειτουργούν παράλληλα και ισχύει αυτό που θα έρθει πρώτο, σύμφωνα πάντα με τις προδιαγραφές. Το αυτό ισχύει για τούρμπο, ντίζελ και υβριδικά μοντέλα, όπου οι απαιτήσεις και τα προβλεπόμενα διαστήματα μπορεί να διαφέρουν σημαντικά.
