Πολλοί οδηγοί γνωρίζουν ότι οι κινητήρες ντίζελ απαιτούν πιο προσεκτική συντήρηση σε σχέση με τους αντίστοιχους βενζινοκινητήρες, όμως λίγοι γνωρίζουν έναν βασικό λόγο που συμβαίνει αυτό. Ένα από τα χαρακτηριστικά των περισσότερων πετρελαιοκινητήρων είναι ότι διαθέτουν δύο στάδια φιλτραρίσματος καυσίμου, σε αντίθεση με τα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα που αρκούνται σε ένα μόνο φίλτρο. Η ύπαρξη δεύτερου φίλτρου δεν είναι τυχαία, αλλά σχετίζεται άμεσα με τον τρόπο λειτουργίας των σύγχρονων συστημάτων ψεκασμού ντίζελ.
Βασικός λόγος του διπλού φίλτρου καυσίμου είναι οι πολύ υψηλές πιέσεις ψεκασμού με τις οποίες λειτουργούν. Στους περισσότερους βενζινοκινητήρες, ανάλογα με τον τύπο του συστήματος τροφοδοσίας, τα μπεκ ψεκάζουν το καύσιμο με πιέσεις που κυμαίνονται περίπου από 10 έως 60 psi. Στα σύγχρονα ντίζελ common rail όμως οι πιέσεις είναι πολλαπλάσιες και φτάνουν συνήθως από 10.000 έως και 30.000 psi. Το πετρέλαιο είναι πιο πυκνό και παχύρρευστο καύσιμο σε σχέση με τη βενζίνη και απαιτείται πολύ μεγαλύτερη πίεση προκειμένου να διασπαστεί σε εξαιρετικά μικρά σταγονίδια για να επιτευχθεί η βέλτιστη καύση μέσα στους κυλίνδρους. Οι τόσο υψηλές πιέσεις συνεπάγονται και πολύ αυστηρότερες απαιτήσεις καθαρότητας του καυσίμου. Τα μπεκ και η αντλία υψηλής πίεσης κατασκευάζονται με εξαιρετικά μικρές ανοχές, επομένως ακόμα και ελάχιστα σωματίδια βρωμιάς, σκουριάς ή άλλων ακαθαρσιών μπορούν να προκαλέσουν πρόωρη φθορά ή δυσλειτουργίες. Για τον λόγο αυτό οι κατασκευαστές χρησιμοποιούν δύο στάδια φιλτραρίσματος, ώστε το καύσιμο να φτάνει όσο το δυνατόν καθαρότερο στα ευαίσθητα εξαρτήματα του συστήματος ψεκασμού.
Συνήθως το πρώτο φίλτρο, γνωστό και ως προφίλτρο ή πρωτεύον φίλτρο, τοποθετείται μεταξύ του ρεζερβουάρ και της αντλίας καυσίμου. Αποστολή του είναι να συγκρατεί τα μεγαλύτερα σωματίδια και τις ακαθαρσίες που ενδέχεται να βρίσκονται μέσα στο καύσιμο. Παράλληλα, σε πολλές περιπτώσεις διαθέτει και διαχωριστή νερού, αφού η παρουσία υγρασίας στο πετρέλαιο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στο σύστημα ψεκασμού. Ακολουθεί το δευτερεύον φίλτρο, το οποίο βρίσκεται πιο κοντά στον κινητήρα και λειτουργεί ως η τελευταία γραμμή άμυνας πριν το καύσιμο καταλήξει στα μπεκ. Το φίλτρο αυτό συγκρατεί εξαιρετικά μικρά σωματίδια μεγέθους ακόμη και 3-5 microns, δηλαδή πολλαπλάσια μικρότερα από έναν κόκκο αλατιού. Με αυτό τον τρόπο διασφαλίζεται ότι το καύσιμο που φτάνει στους εγχυτήρες είναι όσο το δυνατόν καθαρότερο. Αντίθετα, οι βενζινοκινητήρες λειτουργούν με χαμηλότερες πιέσεις τροφοδοσίας και οι απαιτήσεις φιλτραρίσματος είναι συνήθως μικρότερες. Παρότι και τα σύγχρονα συστήματα άμεσου ψεκασμού βενζίνης απαιτούν καθαρό καύσιμο, δεν είναι τόσο ευαίσθητα όσο τα αντίστοιχα ντίζελ σε θέματα μικροσωματιδίων ή υγρασίας. Έτσι, στις περισσότερες περιπτώσεις ένα μόνο φίλτρο αρκεί για την προστασία του κυκλώματος τροφοδοσίας.
Η ανάγκη για διπλό φιλτράρισμα γίνεται ακόμα μεγαλύτερη στα σύγχρονα πετρελαιοκίνητα οχήματα. Οι πιέσεις ψεκασμού μπορούν να ξεπεράσουν τα 2.000 bar, ενώ τα μπεκ διαθέτουν εξαιρετικά μικρές διόδους. Ακόμη και ελάχιστη ποσότητα βρωμιάς μπορεί να επηρεάσει τη σωστή λειτουργία τους, να προκαλέσει ανομοιόμορφο ψεκασμό ή να οδηγήσει σε δαπανηρές επισκευές. Για τον λόγο αυτό οι κατασκευαστές δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ποιότητα των φίλτρων και στα προκαθορισμένα διαστήματα αντικατάστασής τους. Εκτός από τα στερεά σωματίδια, εχθρός είναι και το νερό. Η υγρασία μπορεί να δημιουργηθεί από συμπύκνωση μέσα στο ρεζερβουάρ ή να βρεθεί στο καύσιμο κατά τον ανεφοδιασμό. Γι’ αυτό πολλά φίλτρα πετρελαίου διαθέτουν ειδικό θάλαμο συγκέντρωσης νερού και αισθητήρες που προειδοποιούν τον οδηγό όταν απαιτείται έλεγχος ή αποστράγγιση.
Συνεπώς, η ύπαρξη δύο φίλτρων καυσίμου στους περισσότερους κινητήρες ντίζελ δεν αποτελεί υπερβολή, αλλά αναγκαιότητα. Το πρωτεύον φίλτρο αναλαμβάνει τις μεγάλες ακαθαρσίες και το νερό, ενώ το δευτερεύον προστατεύει τα ιδιαίτερα ευαίσθητα εξαρτήματα του συστήματος ψεκασμού από τα μικρότερα σωματίδια. Χάρη σε αυτή τη διπλή προστασία εξασφαλίζεται μεγαλύτερη αξιοπιστία, καλύτερη λειτουργία του κινητήρα και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των ακριβών εξαρτημάτων του συστήματος τροφοδοσίας.
