Πριν από τριάντα χρόνια, η Citroën άφησε το στίγμα της στον κόσμο των compact σπορ αυτοκινήτων με το Saxo VTS. Αντί να είναι απλώς ένα αυτοκίνητο πόλης με ένα φανταχτερό σήμα, ενσάρκωσε ένα σαφές όραμα: να προσφέρει σε όλους τους λάτρεις της οδήγησης ένα πραγματικό go-kart για το δρόμο – αξιόπιστο, προσιτό και κατασκευασμένο για διασκέδαση. Σήμερα η Citroën γιορτάζει την επέτειο του μικρού γαλλικού σπορ αυτοκινήτου, που συνδύασε άκρως επιτυχημένα την οδηγική απόλαυση με τις προσιτές επιδόσεις.
Για να κατανοήσουμε την προέλευση του Saxo VTS, πρέπει να ανατρέξουμε στο AX. Το AX, που κυκλοφόρησε το 1986, καθιέρωσε τη Citroën στην κατηγορία των σπορ αυτοκινήτων πόλης με τα AX Sport και AX GTi, χάρη στον άψογο χειρισμό τους και την τρομερή αναλογία ισχύος-βάρους. Το Saxo, που κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 1996, αρχικά διαδέχθηκε το AX ως το βασικό μοντέλο της μάρκας. Την ίδια χρονιά, το Saxo VTR έκανε το ντεμπούτο του με έναν κινητήρα 1.6 λίτρων 8 βαλβίδων που απέδιδε 90 ίππους. Στη συνέχεια, ήρθε το μοντέλο που προοριζόταν να συνεχίσει την κληρονομιά του AX GTi: το Saxo VTS, με κινητήρα 1.6 λίτρων 16 βαλβίδων TU5J4 που απέδιδε 120 ίππους.
Το Saxo VTS κρατάει καλά κρυμμένη την αληθινή του φύση. Με ένα σχεδιασμό που παραμένει γενικά διακριτικό – με ένα σήμα 16V στα πίσω φτερά, μια χρωμιωμένη απόληξη εξάτμισης και ειδικές ζάντες αλουμινίου – δεν φωνάζει για τις δυνατότητές του. Κι όμως, κάτω από το καπό, ο κινητήρας TU5J4 απέδιδε 120 ίππους στις 6.600 σ.α.λ., με κόφτη στις 7.300 σ.α.λ. Σε συνδυασμό με ένα κλειστά κλιμακωμένο 5άρι χειροκίνητο κιβώτιο κιβώτιο και βάρος μόλις 935 κιλά, ωθούσε το VTS σε τελική ταχύτητα 205 χλμ./ώρα και του επέτρεπε να επιταχύνει στο 0-100 χλμ./ώρα εντός μόλις 8,7 δλ. Αλλά το πλαίσιο ήταν αυτό που έκανε πραγματικά τη διαφορά: ένα μπροστινό μέρος με χειρουργική ακρίβεια, καλά ρυθμισμένο υδραυλικό τιμόνι και ένα παιχνιδιάρικο πίσω μέρος που δεν δίσταζε να αυτονομηθεί όταν το προκαλούσες, το Saxo VTS κόντραρε πολύ ισχυρότερους αντιπάλους στο στροφιλίκι, πατώντας και στα εξαιρετικά του φρένα με αεριζόμενους δίσκους μπροστά και κανονικούς πίσω.
Το Saxo VTS δεν θα επαναπαυόταν ποτέ στις δάφνες του. Μέχρι τα τέλη του 1997, μια αρχική αναβάθμιση της γκάμας αναδιοργάνωσε την σπορ οικογένεια και το 16βάλβιδο μοντέλο απέκτησε το σήμα «16v» που φορούσε κάποτε το ZX. Αυτή ήταν επίσης μια ευκαιρία για τη Citroën να κάνει την ονομασία VTS ευρύτερα διαθέσιμη. Ενώ η έκδοση 16v των 120 ίππων παραμένει το ιερό δισκοπότηρο, η σπορ εμφάνιση και το εκλεπτυσμένο πλαίσιο του VTS συνδυάζονται τώρα με πιο προσιτούς κινητήρες για να προσελκύσουν μια ευρύτερη πελατειακή βάση που αναζητά αισθητικό δυναμισμό χωρίς απαραίτητα να δίνει προτεραιότητα στην καθαρή απόδοση. Η γκάμα VTS καλωσόρισε έτσι τον 1.6i των 90 ίππων (προηγουμένως προορισμένο για το VTR), τον 1.6i των 100 ίππων, ακόμη και τον 1.4i των 75 ίππων.
Το 1999, το εκτεταμένο facelift μεταμόρφωσε το μπροστινό μέρος του με προβολείς σε σχήμα αμυγδάλου, καμπυλωτό καπό και μάσκα με μεγάλα σιρίτια. Έτσι, το VTS εκσυγχρονίστηκε και συνέχισε μέχρι τον Ιούνιο του 2003 στο εργοστάσιο του Aulnay-sous-Bois, πριν δώσει τη θέση του στο C2. Σήμερα, το Saxo VTS λογίζεται ως συλλεκτικό. Τα καλοδιατηρημένα -και κυρίως, απείραχτα- κομμάτια γίνονται ολοένα και πιο σπάνια, με τους συλλέκτες να ταξιδεύουν σε όλη τη Γαλλία και την Ευρώπη για να βρουν ένα σε καλή κατάσταση. Το όνομα Saxo VTS εξακολουθεί να εμφανίζεται στις λίστες συμμετοχών για περιφερειακά ράλι, απόδειξη της εξαιρετικής μακροζωίας του στον μηχανοκίνητο αθλητισμό. Γιορτάζοντας την 30ή επέτειό του, η Citroën αποτίνει φόρο τιμής σε ένα μοντέλο που, με τον δικό του τρόπο, ενσάρκωσε το πνεύμα της μάρκας: δημιουργικό, προσιτό και απίστευτα αποδοτικό. Το Saxo VTS είναι η ιστορία ενός μικρού αυτοκινήτου που ποτέ δεν σκέφτηκε. Απλά έδρασε.
