Τα ελαστικά είναι από τα σημαντικότερα εξαρτήματα ενός αυτοκινήτου, αφού αποτελούν το μοναδικό σημείο επαφής του με τον δρόμο. Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί οδηγοί ασχολούνται μαζί τους μόνο όταν φθαρεί το πέλμα ή όταν εμφανιστεί κάποιο πρόβλημα. Υπάρχει, όμως, ένας ακόμη παράγοντας που δεν πρέπει να παραβλέπεται: η ηλικία τους. Εδώ και δεκαετίες κυκλοφορεί ο κανόνας των 5 ετών, σύμφωνα με τον οποίο τα λάστιχα πρέπει να αντικαθίστανται όταν συμπληρώσουν αυτό το διάστημα, ανεξάρτητα από το πόσο έχουν χρησιμοποιηθεί. Ισχύει, όμως, ακόμη ή η τεχνολογία έχει αλλάξει τα δεδομένα;
Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Τα σύγχρονα ελαστικά διαθέτουν εξελιγμένες γόμες και πρόσθετα που επιβραδύνουν τη γήρανση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μένουν ανεπηρέαστα από το πέρασμα του χρόνου. Τα 5 χρόνια δεν αποτελούν μια απόλυτη ημερομηνία λήξης, αλλά ένα βασικό ορόσημο από το οποίο και μετά απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή και συστηματικός έλεγχος. Το καουτσούκ και τα υπόλοιπα υλικά ενός ελαστικού αλλοιώνονται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου. Η διαδικασία επιταχύνεται από την έκθεση στον ήλιο και στις υπεριώδεις ακτίνες, τις υψηλές θερμοκρασίες, το όζον, την υγρασία και τις μεγάλες μεταβολές της θερμοκρασίας. Σημαντικό ρόλο παίζει και η πίεση λειτουργίας, αφού ένα ελαστικό με χαμηλότερη από την προβλεπόμενη αναπτύσσει περισσότερη θερμότητα κατά την κίνηση.
Η γήρανση μπορεί να προκαλέσει μικροσκοπικές ρωγμές στη γόμα, οι οποίες με τον καιρό γίνονται ορατές. Σε προχωρημένο στάδιο, η δομική αντοχή του ελαστικού υποβαθμίζεται και αυξάνεται ο κίνδυνος αστοχίας, ακόμη και αν το πέλμα έχει αρκετό βάθος. Γι’ αυτό δεν αρκεί ένας απλός οπτικός έλεγχος από τον οδηγό, ειδικά όταν τα ελαστικά έχουν αρκετά χρόνια στην πλάτη τους. Οι υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν το καλοκαίρι στην Ελλάδα, η έντονη ηλιοφάνεια και η άσφαλτος που ζεσταίνεται πολύ τους θερινούς μήνες είναι παράγοντες που αξίζει να λαμβάνονται υπόψη. Αντίστοιχα, ένα αυτοκίνητο που κινείται ελάχιστα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι διατηρεί τα ελαστικά του σε καλύτερη κατάσταση. Μπορεί το πέλμα να παραμένει σχεδόν καινούργιο, όμως από μέσα εξακολουθεί να γερνά.
Πώς βρίσκουμε την ηλικία των ελαστικών
Η ημερομηνία παραγωγής αναγράφεται στο πλαϊνό μέρος, μέσα στον κωδικό DOT. Τα τέσσερα τελευταία ψηφία δείχνουν την εβδομάδα και το έτος κατασκευής. Για παράδειγμα, αν ο κωδικός τελειώνει σε 3524, σημαίνει ότι το ελαστικό κατασκευάστηκε την 35η εβδομάδα του 2024. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο πλήρης κωδικός με την ημερομηνία παραγωγής ενδέχεται να βρίσκεται μόνο στη μία πλευρά του ελαστικού. Επομένως, αν δεν τον εντοπίζετε εξωτερικά, μπορεί να χρειαστεί να ελεγχθεί και η εσωτερική πλευρά από βουλκανιζατέρ. Η ημερομηνία παραγωγής έχει σημασία και κατά την αγορά καινούργιων ελαστικών. Το γεγονός ότι ένα σετ είναι αχρησιμοποίητο και πωλείται βιτρίνα, δεν σημαίνει ότι είναι κιόλας. Τα λάστιχα μπορούν να αποθηκευτούν για κάποιο διάστημα χωρίς να υποστούν την ίδια καταπόνηση που δέχονται όταν βρίσκονται πάνω στο αυτοκίνητο, αρκεί να φυλάσσονται σωστά, μακριά από ήλιο, υγρασία και ακραίες θερμοκρασίες. Παρ’ όλα αυτά, είναι προτιμότερο να επιλέγουμε όσο το δυνατόν πιο φρέσκια παραγωγή και να γνωρίζουμε την ημερομηνία πριν από την τοποθέτηση.
Τι προτείνουν οι κατασκευαστές
Οι συστάσεις δεν ταυτίζονται απόλυτα με τον κανόνα των 5 ετών. Η Michelin, για παράδειγμα, συνιστά να γίνεται επαγγελματικός έλεγχος τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο από τη στιγμή που τα ελαστικά κλείσουν 5ετία. Σε μεγαλύτερες ηλικίες, οι έλεγχοι πρέπει να γίνονται συχνότερα, ενώ αρκετοί κατασκευαστές θέτουν ως ανώτατο όριο τα 10 χρόνια από την ημερομηνία παραγωγής, ανεξάρτητα από την κατάσταση του πέλματος. Η NHTSA, η αμερικανική υπηρεσία οδικής ασφάλειας, επισημαίνει ότι ορισμένοι κατασκευαστές αυτοκινήτων και ελαστικών συστήνουν αντικατάσταση όταν αυτά φτάσουν σε ηλικία 6 έως 10 ετών, ακόμη και αν δεν έχουν φθαρεί αρκετά. Η Goodyear, από την πλευρά της, προτείνει την αντικατάσταση ελαστικών που βρίσκονται σε χρήση για 6 χρόνια ή περισσότερο, ακόμη και αν εξωτερικά φαίνονται σε καλή κατάσταση.
Επομένως, δεν υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας που να εφαρμόζεται απαρέγκλιτα σε κάθε αυτοκίνητο και κάθε ελαστικό. Το εγχειρίδιο του κατασκευαστή του οχήματος και οι οδηγίες της εταιρείας που φτιάχνει τα ελαστικά έχουν τον πρώτο λόγο. Σε κάθε περίπτωση, η ηλικία των πέντε ετών είναι ένα καλό σημείο για να ξεκινήσει ο τακτικός επαγγελματικός έλεγχος. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στη ρεζέρβα, εφόσον υπάρχει. Μπορεί να μην έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ, όμως γερνά όπως και τα υπόλοιπα ελαστικά, ενώ συχνά παραμένει ξεχασμένη για πολλά χρόνια κάτω από το δάπεδο του πορτμπαγκάζ ή σε εξωτερική βάση. Σε κάθε περίπτωση, το συμπέρασμα είναι ότι ο κανόνας των πέντε ετών δεν είναι αυθαίρετος, αλλά ούτε σημαίνει ότι κάθε ελαστικό πρέπει υποχρεωτικά να πεταχτεί μόλις συμπληρώσει 60 μήνες.
