Υπήρξε μια εποχή που ένα μικρό αυτοκίνητο δεν χρειαζόταν τεράστιες οθόνες, δεκάδες ηλεκτρονικά συστήματα ή εντυπωσιακές επιδόσεις για να ξεχωρίσει. Αρκούσε να είναι ελαφρύ, πρακτικό, οικονομικό και έξυπνα σχεδιασμένο. Κάπως έτσι γεννήθηκε το Citroën AX, ένα από τα σημαντικότερα μικρά μοντέλα της γαλλικής μάρκας, το οποίο φέτος συμπληρώνει 40 χρόνια από την παρουσίασή του.
Η ιστορία του ξεκίνησε αρκετά νωρίτερα, το 1981, όταν η Citroën άρχισε να εξετάζει ένα νέο μοντέλο που θα τοποθετούνταν ανάμεσα στα 2CV και Visa. Ο στόχος ήταν ξεκάθαρος: ένα αυτοκίνητο μήκους περίπου 3,5 μέτρων, με πέντε θέσεις, όσο το δυνατόν χαμηλότερο βάρος και έμφαση στην οικονομία. Σημαντική επιρροή είχε και το ερευνητικό πρόγραμμα Eco 2000, που αναζητούσε λύσεις για πιο αποδοτικά και ελαφριά αυτοκίνητα. Το «Α-Ιξ» παρουσιάστηκε τελικά στο Σαλόνι Αυτοκινήτου του Παρισιού το 1986 και από την πρώτη στιγμή είχε διαφορετική προσέγγιση. Τρίθυρο/πεντάθυρο, μπροστοκίνητο με εγκάρσια τοποθετημένο κινητήρα, ιδιαίτερα συμπαγές εμπρός μέρος και μεγάλη έμφαση στην εκμετάλλευση των εσωτερικών χώρων. Το αμάξωμά ήταν αυτοφερόμενο, με ελαφριά κατασκευή και σχεδίαση που είχε ως στόχο να περιορίσει τις αεροδυναμικές αντιστάσεις.
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του μικρού Γάλλου. Ο συντελεστής οπισθέλκουσας Cx ήταν μόλις 0,31, όταν τα αντίστοιχα αυτοκίνητα της δεκαετίας του ’80 κινούνταν κατά μέσο όρο περίπου στο 0,45-0,55. Παράλληλα, το βάρος ξεκινούσε από μόλις 640 κιλά και έφτανε έως τα 695 , ανάλογα με την έκδοση. Με τόσο χαμηλή μάζα, ακόμα και οι σχετικά μικροί κινητήρες μπορούσαν να προσφέρουν ζωηρή συμπεριφορά και χαμηλή κατανάλωση. Αρχικά, η γκάμα περιλάμβανε έναν 954 κ.εκ. με 45 ίππους, έναν 1.124 κ.εκ. με 55 ίππους και έναν 1.360 κ.εκ. με 65 ίππους., αμφότεροι με 4άρι χειροκίνητο κιβώτιο. Το AX διέθετε επίσης ανεξάρτητη ανάρτηση και στους τέσσερις τροχούς, με ελικοειδή ελατήρια εμπρός και ράβδους στρέψης πίσω.
Παρά το οικονομικό του προφίλ, το AX απέκτησε και σπορ χαρακτήρα. Οι εκδόσεις GT και GTi ανέβασαν σημαντικά τον πήχη, με τον κινητήρα των 1,36 λίτρων να αποδίδει 85 ίππους στο GT και τον 1.4 TU να φτάνει τους 95 ίππους στο GTi. Μάλιστα, το μικρό Citroën απέκτησε και το δικό του πρωτάθλημα αγώνων, το AX Cup, αποδεικνύοντας ότι το χαμηλό βάρος μπορούσε να κάνει θαύματα. Η Citroën δεν περιορίστηκε όμως στην τεχνική πλευρά. Η καμπάνια λανσαρίσματος ήταν ιδιαίτερα τολμηρή, με το AX να εμφανίζεται να κινείται στη Σινική Στρατιωτική Οδό, ενώ το 1988 ακολούθησε η περίφημη «Opération Dragon». Τότε, 140 νέοι Ευρωπαίοι διέσχισαν περισσότερα από 4.500 χιλιόμετρα, από το Shenzhen έως το Πεκίνο, οδηγώντας AX.
Η παραγωγή ξεκίνησε στο Aulnay-sous-Bois, κοντά στο Παρίσι, και στη συνέχεια μεταφέρθηκε και στο εργοστάσιο του Vigo στην Ισπανία. Το AX παρέμεινε στην αγορά μέχρι το 1998, όταν έδωσε τη θέση του στο Saxo, που είχε παρουσιαστεί ήδη από το 1996. Σήμερα, 40 χρόνια μετά την πρεμιέρα του, το AX θυμίζει μια διαφορετική φιλοσοφία αυτοκινήτου: λιγότερα κιλά, μικρότερες διαστάσεις, απλή τεχνολογία και έξυπνη αξιοποίηση κάθε εκατοστού. Δεν είναι τυχαίο ότι η Citroën το συνδέει πλέον ιστορικά με το Saxo και το σημερινό C3, συνεχίζοντας την παράδοση των προσιτών μοντέλων της στο B-segment.
