Η Κίνα και η Ιαπωνία κοντράρονται εδώ και χρόνια στην αυτοκινητοβιομηχανία, με τις κινεζικές μάρκες να ανεβαίνουν δυναμικά και τους Ιάπωνες κατασκευαστές να υπερασπίζονται τη θέση τους στις διεθνείς αγορές. Αυτή τη φορά, όμως, το πεδίο της αντιπαράθεσης δεν είναι οι πωλήσεις, οι τιμές ή η τεχνολογία των αυτοκινήτων, αλλά μια πρώτη ύλη που μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη για τη λειτουργία ολόκληρων εργοστασίων. Οι περιορισμοί της Κίνας στις εξαγωγές σπάνιων υλικών προκαλούν ανησυχία στην Ιαπωνία, καθώς η έλλειψή τους απειλεί να δημιουργήσει προβλήματα στην παραγωγή. Και το ερώτημα είναι πόσο μεγάλο μπορεί να γίνει το πλήγμα για μια από τις ισχυρότερες αυτοκινητοβιομηχανίες του κόσμου.
Ο λόγος για το ύττριο, ένα σπάνιο μέταλλο για το οποίο η πρόσβαση στην κινεζική παραγωγή και επεξεργασία παίζει καθοριστικό ρόλο. Το πρόβλημα δεν είναι καθόλου θεωρητικό, καθώς Ιάπωνας αξιωματούχος του υπουργείου Βιομηχανίας δήλωσε ότι οι εξαγωγές υττρίου έχουν ουσιαστικά βαλτώσει σε παγκόσμιο επίπεδο, δημιουργώντας μεγάλη πίεση στην προσφορά και τη ζήτηση. Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται κυβερνητικές πηγές, τα διαθέσιμα αποθέματα της Ιαπωνίας ενδέχεται να επαρκούν μόνο για μερικούς μήνες. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διακοπή των γραμμών παραγωγής είναι δεδομένη ή άμεση, αλλά δείχνει πόσο ευάλωτη μπορεί να γίνει μια τεράστια βιομηχανία όταν εξαρτάται από μια πρώτη ύλη που δύσκολα αντικαθίσταται.
Το ύττριο είναι χημικό στοιχείο με σύμβολο Y και ατομικό αριθμό 39, το οποίο ανήκει στην ομάδα των σπάνιων γαιών. Χρησιμοποιείται σε διάφορες βιομηχανικές εφαρμογές, μεταξύ των οποίων ειδικές κεραμικές ενώσεις, ηλεκτρονικά, οπτικά συστήματα και ανθεκτικές στη θερμότητα επιστρώσεις. Για την αυτοκινητοβιομηχανία, το ενδιαφέρον αφορά κυρίως συγκεκριμένα υλικά και εξαρτήματα που απαιτούν υψηλή αντοχή σε θερμοκρασίες και απαιτητικές συνθήκες λειτουργίας. Η σημασία του, όμως, δεν περιορίζεται στα ίδια τα αυτοκίνητα. Το ύττριο χρησιμοποιείται επίσης στην παραγωγή εξοπλισμού για την κατασκευή ημιαγωγών, δηλαδή των μικροτσιπ που βρίσκονται πίσω από πλήθος ηλεκτρονικών συστημάτων. Αυτό δημιουργεί ένα σύνθετο πρόβλημα: ακόμη κι αν ένας κατασκευαστής αυτοκινήτων δεν αγοράζει ο ίδιος μεγάλες ποσότητες υττρίου, μπορεί να επηρεαστεί όταν ένας προμηθευτής του αδυνατεί να εξασφαλίσει υλικά ή εξαρτήματα που εξαρτώνται από αυτό. Η έλλειψη μιας μικρής ποσότητας πρώτης ύλης μπορεί έτσι να προκαλέσει δυσανάλογα μεγάλο πρόβλημα σε ένα προϊόν, που αποτελείται από χιλιάδες διαφορετικά εξαρτήματα.
Η κυριαρχία της Κίνας στην αγορά των σπάνιων γαιών δεν οφείλεται μόνο στην εξόρυξη, αλλά κυρίως στην επεξεργασία και τη διύλισή τους. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η χώρα αντιπροσωπεύει σχεδόν τα δύο τρίτα της παγκόσμιας εξόρυξης σπάνιων γαιών και περίπου το 92% της παγκόσμιας παραγωγής επεξεργασμένων υλικών αυτής της κατηγορίας. Η συγκέντρωση της παραγωγής σε μία χώρα δίνει στο Πεκίνο σημαντική επιρροή σε ολόκληρη την παγκόσμια βιομηχανία. Ακόμη και όταν υπάρχουν κοιτάσματα αλλού, η ανάπτυξη εναλλακτικών εγκαταστάσεων επεξεργασίας απαιτεί χρόνο, επενδύσεις, τεχνογνωσία και περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις. Δεν αρκεί, δηλαδή, να εντοπιστεί μια νέα πηγή πρώτης ύλης για να μπορεί να χρησιμοποιηθεί αμέσως. Στην περίπτωση του υττρίου, τα στοιχεία των κινεζικών τελωνείων δείχνουν πόσο έντονη είναι η πτώση των εξαγωγών προς την Ιαπωνία. Τον Σεπτέμβριο του 2025 η χώρα εισήγαγε από την Κίνα περίπου 51.000 κιλά οξειδίου του υττρίου, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2026 οι αντίστοιχες ποσότητες περιορίστηκαν στα 4.000 κιλά (μείωση άνω του 92% σε ετήσια βάση).
Toyota, Honda και Nissan βασίζονται σε ένα μεγάλο δίκτυο εταιρειών που παράγουν κινητήρες, ηλεκτρονικά συστήματα, αισθητήρες και άλλα εξαρτήματα. Αν κάποιος από αυτούς τους προμηθευτές αντιμετωπίσει πρόβλημα στην εξασφάλιση υλικών, η επίπτωση μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα στη γραμμή συναρμολόγησης. Η ανησυχία αφορά και τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Το ύττριο χρησιμοποιείται σε εξοπλισμό παραγωγής ημιαγωγών, επομένως μια έλλειψή του μπορεί να επηρεάσει έμμεσα την προμήθεια ηλεκτρονικών εξαρτημάτων που χρησιμοποιούνται σε ηλεκτρικά και υβριδικά μοντέλα. Η Ιαπωνία συνεργάζεται ήδη με τις ΗΠΑ και άλλες χώρες για την εξασφάλιση κρίσιμων ορυκτών και σπάνιων γαιών. Ωστόσο, η δημιουργία μιας νέας αλυσίδας εφοδιασμού που θα καλύπτει τις απαιτήσεις της βιομηχανίας χρειάζεται χρόνο, ενώ η επεξεργασία υλικών υψηλής καθαρότητας δεν μπορεί να μεταφερθεί εύκολα από τη μια χώρα στην άλλη.
